Verslag van de ledenvergadering van de Heemkundekring Groesbeek 3 november 2017

Heemkundekring Groesbeek

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Heemkundekring Groesbeek

(Vereniging sedert 7 december 1976)
(Website: http://heemkundekringgroesbeek.nl)

(Bankrekening: NL18 RABO 0117 470 805)

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

           

Verslag van de ledenvergadering van 1 november 2017 in De Mallemolen

 

Aanwezig: (bestuur) Gerrie Driessen ((vz), Bram den Boer (secr.),  Jan van Kampen (pm), Sjef Schmiermann en Leo Zilessen

Aantal aanwezige leden: 27

Afmeldingen: 7

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

 

1.     1. Opening door de voorzitter en overzicht heemkundige activiteiten uit het afgelopen half jaar:

Gerrie vermeldt een aantal afmeldingen en memoreert dat we er een nieuw lid bij hebben in de persoon van Roelof ten Doesschate, die zich helaas voor deze bijeenkomst moest afmelden.

Onze eerste Nieuwsbrief verscheen in dec. 2006, met redactionele medewerking van  Jan Norp, die kort daarna tevens aanbood om de Nieuwsbrief digitaal vorm te geven. Dat heeft Jan elf jaar gedaan, de laatste van zijn hand verscheen in mei 2017.  Als blijk van waardering heeft het bestuur gemeend hem een fles geestrijkvocht aan te bieden. Over het consumeren hoeft hij geen elf jaar hoeft te doen. Jan nogmaals dank.  (applaus) Afgelopen half jaar zijn weer  tientallen personen en  instanties van informatie - in woord en beeld -  voorzien.  Niet alleen door mij, ook Leo Zilessen, Peter Pouwels en Bram hebben  zich ingezet. Bram heeft verzocht dit overzicht zo kort mogelijk te houden, wat ik ga proberen – maar om de vergadering een indruk te geven van de verscheidenheid  aan vragen, niet al te kort.  Onlangs - 16 okt.-  is weer begonnen met het ordenen van ons archief.  Wim v.d. Weide, Piet Janssen, Peter Beisiegel  en ik zijn voortaan op maandagmorgen weer te vinden in het souterrain van het gemeentehuis, waar wij ons sinds de winter 2008-2009 – alweer 9 jaar – bezighouden. De papierwinkel is laatst weer uitgebreid met stukken betreffende het intussen opgeheven Wit- Gele Kruis, overgedragen door het voormalige bestuurslid  mevr. Dorie Doffelen. Teun van Grinsven heeft weer eens foto’s overhandigd uit de nalatenschap van pastor Thuring. Mail beantwoordt van ene Liebers:  Ik ben op zoek naar uitgaves van het Groesbeeks Weekblad van dinsdag 22 juli, dinsdag 29 juli 2008 en misschien ook nog wel dinsdag 5 augustus. In deze uitgaves zouden nieuwsberichten zijn gepubliceerd over (ernstige) wateroverlast in Groesbeek.  De berichten voor Liebers opgezocht.

23 maart. Naar aanleiding van de info dat  er in de Hoflaan (hoek Kasteelhof) de fundering van een ‘toren’ in de gracht van het middeleeuwse kasteel van Groesbeek is gevonden,  mailt Bram: Ben vandaag  enkele keren wezen kijken (samen met de heemkundeleden Peter Beisiegel en Piet Arents – deel van de vroegere graafploeg kasteellocatie) en heb een tweetal kloostermoppen meegenomen en de afmetingen  bepaalt (die zijn 28,5 x 14 x 6,5 cm.). Op basis van die afmetingen zijn de bakstenen te dateren tussen 1300 en 1310.

Op 1 april een vraag over Wederopbouw boerderijen na WO-2. Doorgestuurd naar Leo Zilessen, die de dames Oostenbrug en Wanders (stagiaires bij de Rijksdienst voor Cultureel -Erfgoed te Amersfoort) voorzag van gegevens uit het archief van het  Bureau Wederopbouw Boerderijen. Het betrof de Wederopbouwboerderijen (met de terracotta gevelstenen) van 1947-1948 (een enkele zelfs uit 1946).

In april mailt  Ceciel Butzelaar- van der Velden. Ik  woon in Duitsland bij Limburg aan de Lahn en help Zuster Christiane Humpert bij het verzamelen van relevante informatie  voor de Zaligspreking van Zuster Aloysia Löwenfels. Vooral als iets in het Nederlands moet worden aangevraagd. Ik vertaal het dan weer. In de bijlage stuur ik U een korte informatie over de zaligverklaring. We hebben inmiddels uitgevonden dat Louise Löwenfels van  2 juni tot 7 augustus 1936 in Groesbeek heeft gewoond. Bij de gemeente heb ik nogmaals nagevraagd of ze ons een adres zouden kunnen geven. Uit andere info staat dat ze 2 Juni van Groesbeek verhuist is naar  H.Landstichting  B 296 “.Weet U of zou U kunnen nagaan waar dit zou kunnen zijn geweest?? Het zou fantastisch zijn  als U een antwoord op onze vragen zou kunnen vinden. Met vriendelijke groet, Ceciel Butzelaar. Na in een oud adressenboek wat info gevonden te hebben, heb ik de mail doorgestuurd naar ons lid Frans Geertsen, die verder onderzoek verricht heeft. Op  9 -4-17 mailt mevr. Butzelaar:  Geachte Mijnheer Driessen, ik ben “ beeindruckt “ zoals we dat hier zeggen.  Ik ben dus zeer onder de indruk van het vele materiaal dat U en de heren Geertsen en Willemsen bij elkaar verzameld hebben. Ik ga er echt eens even voor zitten om het allemaal te bestuderen en te vertalen voor Schwester Christiane. Ook namens Schwester Christiane wil ik U en de andere heren van harte bedanken en een fijn Paasfeest toewensen. Met vriendelijke groet, Ceciel Butzelaar

Ons lid Fred Hulsman mailt op 21 april op zoek te zijn naar het archief en of administratie van het Oorlogsgraven comité betreffende  de aanleg Canadese begraafplaats in 1945. Fred is op het bevrijdingsmuseum de namen van de gesneuvelden aan het digitaliseren, maar denkt dat er meer moet  zijn. Ik heb Fred gewezen op  in het gemeentearchief bewaarde dienaangaande administratie, die hij daarna bestudeerd heeft.  

Op 1 juni ontvangt het bestuur een mail van Bram met als onderwerp: opknapbeurt directe omgeving reconstructie muurpartij kasteel . Bram schrijft: Vanwege  respectievelijk de nieuwbouwwerkzaamheden van Bellevue c.a., herprofilering van de Groesbeek en herinrichting  van de oude toegangsweg naar Mariendaal in de afgelopen jaren werden het bankje bij de muurpartij kasteellocatie en de stenen van het voormalig kasteel daar nogal slordig aan de kant geschoven. Dat was mij uiteraard een doorn in het oog en noopte mij tot harde actie. In goed overleg met Gemeentewerken is het mij gelukt om in goed overleg met Gemeentewerken het bankje te laten herplaatsen en de stenen weer een logisch plek te geven.

15 Juni vraagt  Iris Delwel -  Projectmedewerker Toponiemen-  Zwolle om medewerking bij het project Inwinning toponiemen. Bram laat weten mee te willen werken. Hij schrijft: Ik ontvang graag zowel de digitale versie als een papieren topografische/toponiemenkaart van de voormalige gemeente Groesbeek (ons werkgebied) om ons te storten op de bewuste toponiemen. Na deze exercitie ontvangt  De Heemkundekring Groesbeek van het Kadaster (als tegenprestatie) gratis  een exemplaar van de alsdan bijgewerkte topografische/toponiemenkaart van Groesbeek voor ons verenigingsarchief.   Begin oktober hebben Bram en ik ons over de kaart gebogen om die te corrigeren en aan te vullen. Op 18 okt. Mailt Iris Delwel: Beste Den Boer, Wij hebben uw toponiemenkaart in goede orde ontvangen. U heeft ontzettend veel werk gedaan en daarvoor willen wij u hartelijk bedanken. U ontvangt van ons een exemplaar van de aangepaste kaart nadat wij uw gegevens hebben verwerkt. Als dank voor uw deelname aan het project bieden wij u een historische kaart naar keuze aan.  Op https://www.kadaster.nl/historische-kaarten vindt u een overzicht van onze collectie kaartmateriaal. U kan ons het gewenste jaartal, de schaal en de locatie doorgeven. Daarnaast kan u de kaart uitzoeken op http://www.topotijdreis.nl. U kan ons dan een schermafdruk sturen van de gewenste kaart. Wij sturen u de kaart in hoge resolutie digitaal toe. Wanneer u de foto in een tijdschrift / op een website wil publiceren dan mag u dat kosteloos (o.v.v. het Kadaster) doen. Nogmaals hartelijk dank voor uw bijdrage!

Mail van Alexandra Nillesen, Weet u toevallig ook iets over de oude waterput/pomp die tussen de Molenweg en de Rijksweg in Plasmolen staat? Deze staat midden in het bos. Iets verderop staat een soort watertoren. Ook heeft hier een huisje bijgestaan. Graag zou ik willen weten waar deze voor diende en of deze in de oorlog vernietigd is. Deze vraag is door ons lid  Peter Pouwels beantwoordt.

Agnes van der Linden mailt op  20 juli 2017 over het Onderwerp: Info De Campagne

Geachte mijnheer Driessen,

Veel dank dat u de moeite hebt willen nemen om op zoek te gaan naar informatie over het buitenhuis van de jezuïeten (Tusculum - Campagne - Lage Hoenderberg). Als ik iets wil weten over Groesbeek, kom ik bij uw boeken uit. Dat was een paar jaar geleden al zo, toen ik voor mijn inventarisatie van gebouwen van architect Jan Stuyt informatie zocht over 't Vilje. En nu ook weer, al bleek het 'Dorp der Verrassingen' niet zo gemakkelijk te krijgen als destijds 'Rampspoed'. Ik vond het gelukkig in de universiteitsbibliotheek. Uw tekst over de campagne had ik dus al gevonden, tot mijn genoegen.  Het boek van A. van Stokkum waarnaar u daar verwijst, kon ik nergens vinden. Ik ben dan ook heel blij dat u me er een aantal pagina's uit stuurt. Dit zijn zeker de enige pagina's die verwijzen naar de jezuïeten en hun buitenhuis? In het archief van de jezuïeten heb ik weliswaar correspondentie gevonden met Van Stokkum, maar slechts weinig bouwtekeningen uit de begintijd (1928-1929 en uitbreiding kort daarna). Ik hoop dat het vooroorlogse archief van Groesbeek nog iets oplevert. Vriendelijke groet, Agnes van der Linden Haar nog medegedeeld  dat het in het gemeentearchief nog bouwtekeningen bewaard worden.

Mail van Jan Vaes op  5 augustus 2017.
Geachte heer Driessen, ik ben curator van een grote tentoonstelling over de Graven van Loon, waarover ik in 2016 een monografie publiceerde (385 p., uitgeverij Davidsfonds/WPG). De tentoonstelling heeft plaats in 2018 en 2019, respectievelijk in de Landcommanderij van Alden Biesen én in de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis in Brussel.Ik las op de volgende website  ( http://www.mijngelderland.nl/inhoud/canons/groesbeek/heerlijkheid-groesbeek-in-de-verkoop
) dat uw Heemkundige Kring beschikt over een portret van Gerard van Groesbeek, prins-bisschop van Luik en graaf van Loon.  Kan u me dat bevestigen en hierover wat meer zeggen? In dat geval had ik graag dit portret in bruikleen voor beide tentoonstellingen. Uiteraard onder de klassieke voorwaarden van verzekering, enz. vriendelijke groet, dr.  Jan Vaes . Deze mailt op 7 augustus:  Geachte heer Driessen, Hartelijk dank voor de informatie.Ik zal u en de heer Zilessen zeker uitnodigen bij de opening van de tentoonstelling: 25 oktober 2018 in Alden Biesen; de datum van de opening in Brussel is nog niet definitief vastgelegd vriendelijke groet,  Jan Vaes

Op zaterdag 12 augustus 2017 mailt Tobias Wagenaar over het Onderwerp: Seger van Groesbeek. L.S., Via de Heemkunde vereniging Groesbeek heb ik uw emailadres gevonden. Ik ga er min of meer van uit dat u dezelfde bent, als diegene die auteur is van de boeken – Groesbeek in oude ansichten, deel 1 en 2. Daar ik veel aan genealogische onderzoek doe en er een directe relatie is met Seger van Groesbeek. Ben ik zeer nieuwsgierig waar dit gegeven vandaan komt. Mocht u beschikken of weten over een familie overzicht van de familie Groesbeek. Dan ben ik daar zeer geïnteresseerd in.  Deze vraag is doorgestuurd naar Leo Zilessen, die enige jaren geleden  diepgaand onderzoek heeft verricht naar de familie Groesbeek en daarover drie publicaties heeft uitgeprint. Een dag later mailt de heer Wagenaar:  Beste Leo, Allereerst wil ik u bedanken voor de snelle reactie. Maar bovendien voor de rijke hoeveelheid aan informatie. Moet alles nog bestuderen maar het ziet er geweldig uit. Wat een arbeid ! Ik zal zeker uw naam en teksten als bronvermelding noemen. Ere wie ere toekomt. Zo hoort dat. Nogmaals. Bedankt !

Gerrie Willemsen mailt op  12 augustus:  Met veel plezier heb ik enkele boekwerkjes gelezen over Groesbeek, met name over de bessembienders.In Siebengewald zijn we met een groep bezig de uitgave van een boek voor te bereiden over de bewoningsgeschiedenis. Veel aandacht zal worden besteed aan de families die vooral vanaf midden 19e eeuw vanuit Groesbeek naar Siebengewald verhuisden. Ik zou graag over die leefwijze, die woonwagens meer willen weten. Op internet vind ik daar weinig over. Misschien dat hierover al boeken zijn geschreven, maar dat is mij niet bekend. Zou u mij hierover info kunnen verstrekken of kunnen verwijzen naar bepaalde bronnen?. Gerrie Willemsen.

Op 23 augustus is op 68 -jarige overleden ons gewaardeerd lid Peter Janssen (de Schoester). Hij was 4 jaar lid, in welk tijdsbestek hij zich verdienstelijk heeft gemaakt als gids en bevlogen medewerking verleende bij het beschrijven van oude groeps- en personenfoto’s. Zijn uitvaart is bijgewoond  door een delegatie van onze vereniging.    

Bram ontving op 1 sept. een mail van Pleun Beurske van buro: Econsultancy, onderwerp:  archeologisch onderzoek te Herwendaalseweg 38 te Groesbeek.  Beste heer/mevrouw, Wij hebben opdracht gekregen om een archeologisch bureauonderzoek uit te voeren betreffende een plangebied aan de Herwendaalseweg 38 te Groesbeek, kadastraal bekend onder Gemeente Groesbeek, Sectie E, nummer 2386 (ged.), zie bijlage. Zoals wellicht bekend zijn wij verplicht om contact op te nemen met heemkundeverengingen. Wij zouden het op prijs stellen als u nog aanvullende informatie kunt aanleveren voor dit onderzoek. Het gaat hierbij om aanvullende historische- en eventueel aanwezige archeologische informatie die op het plangebied mogelijk betrekking hebben, teneinde de archeologische waarde van het gebied te kunnen vaststellen, bijvoorbeeld: lokale historie - archeologische waarnemingen die niet in ARCHIS geregistreerd staan- oude bebouwing in het plangebied - vergravingen, ontgrondingen of egalisatie in het plangebied- specifieke informatie betreffende het plangebied. Bram antwoordt: beste mevr. Beurskens.  Het door u aangegeven grondstuk (thans onverhard parkeerterrein  t.b.v. dancing De Hoeve en eigendom van de gemeente Berg en Dal) is - voor zover kan worden nagegaan -  nooit bebouwd geweest.  

Een soortgelijke mail kreeg ik op 10 okt. Van : Rachel Halverstad. Onderwerp: archeologisch bureauonderzoek Kloosterstraat 51 in Groesbeek Geachte heer Driessen, Momenteel ben ik bezig met een archeologisch bureauonderzoek voor de locatie Kloosterstraat 51 in Groesbeek. Heeft u misschien nog aanvullende informatie voor mij (anders dan in Archis reeds bekend is? Ik hoor graag van u. Met hartelijke groet,Rachel Halverstad.

Op 29 aug. mail van drs. Marga Jetten. Gemeentelijk Beleidsmedewerker Monumenten & Archeologie. Zij laat weten dat de nieuwe bewoner van Pijnenborgstraat 1 te Groesbeek in zijn tuin een 800kg zware molensteen heeft aangetroffen en daarvoor een bestemming zoekt. 
Het gevaarte is afkomstig van de Oude Molen, die in het huidige ‘politiebosje’ heeft gestaan. De eigenaar wil de steen wel kwijt/schenken, hij kan hem ook gewoon in zijn tuin laten liggen zegt hij.  Hebben jullie ideeën wat wij er mee zouden kunnen doen?
Omdat ons lid Peter Pouwels als vrijwillig molenaar hierin onze deskundige is, werd hij onverwijld hiervan op de hoogte gesteld.  Op 25 september heeft hij zijn onderzoek naar de steen afgerond en verwoord op 3 A4. Ik zal de redactie van onze Nieuwsbrief voorstellen een uittreksel hiervan op te nemen. Peter bepaalde het gewicht op de lopersteen op 1524 kilo, diameter 130 cm en de dikte op 40 cm. Enig poetswerk kon de steen gedateerd worden 11 maart 1926. Kort daarna liet de eigenaar weten:  Ik heb inmiddels ervoor gekozen dat de steen dus richting camping De Oude Molen gaat, waar de steen een plek krijgt dicht bij waar deze vanuit vroeger gediend heeft.
Ben ervan overtuigd dat de steen nu ook een goede plek krijgt waar veel toeristen de steen kunnen bewonderen. Iedereen bedankt voor de interesse, en de moeite die hij of zij heeft verricht. Met vriendelijk groet, Frank Arts

Op 9 oktober verscheen de eerste door ons lid  Theo Wijers opgemaakte Nieuwsbrief. Zoals te verwachten heeft Theo de opmaak wat naar zijn eigen hand gezet, niet onverdienstelijk dus  hopelijk volgen er nog vele door hem opgemaakte jaargangen. Omdat mijn computer de door Theo opgemaakte Nieuwsbrief pas na een aanpassing geheel toonde, wil hij  graag weten of er nog meer leden zijn die de Nieuwsbrief niet  geopend kregen?

Op 10 oktober wordt Bram bedankt door Sophie Elpers van het Meertens Instituut. Het betreft een bezoek van Meertens Instituut aan wederopbouwboerderij Düsteren Hof. (…) Veel dank uw bereidheid om erachter te gaan wie de huidige eigenaren van de Düsteren Hof (Boersteeg 14) zijn en of ik contact met hen mag opnemen om te overwegen of wij vanuit het Meertens Instituut (onderzoeksinstituut Nederlandse taal en cultuur) langs mogen komen om de boerderij (van buiten, voorkant) te bezichtigen. De reden is dat ik enkele jaren geleden een groot onderzoek heb gedaan over wederopbouwboerderijen in Nederland (zie attachment) en graag aan mijn collega's zou willen laten zien hoe een typische wederopbouwboerderij eruit ziet. Typische elementen van wederopbouwboerderijen van de Delftse School zijn:  ventilatiedorpels onder stalramen, pannendaken, ...) en uitleggen welke strijd na de oorlog over traditie en modernisering gevoerd werd. (…) Als dank aan u en de heemkundekring kom ik graag een keer een lezing houden over het onderwerp wederopbouwboerderijen waarvan er in Groesbeek zo veel staan.

Op 11 okt. Mail van Bert Bloo van de Stichting Industrieel Erfgoed Nijmegen en Omgeving: ‘ Van Martine Norden van de gemeente Berg en Dal kregen wij een verwijzing naar de HeemkundeKring Groesbeek ! Wij hebben een aanvraag voor subsidie ingediend voor het Project Schoenindustrie van Nijmegen en Omgeving ! Zij schreef dat er door de Heemkundekring al onderzoek was gedaan. Daarnaast werken wij samen met het Huis van de Nijmeegse Geschiedenis, Het Klever Shuhmuseum en het leerlooierijmuseum in Ravenstein. We denken aan verbindingen tussen al deze plaatsen , inclusief Groesbeek . Kunnen wij na 10 november met U contact hebben om eventuele wederzijdse mogelijkheden te bespreken ?   

Zaterdag 11 nov. viert de Stichting Monument en Landschap te Berg en Dal haar 40-jarig jubileum. Dan zal ook het POP UP MUSEUM geopend worden. De expositie is opgezet door het Erfgoedberaad Berg en Dal, waarin 9 lokale heemkundekringen en-stichtingen zijn vertegenwoordigd en waarin  Bram onze afgevaardigde is.  Deze tentoonstelling verhuist later naar Millingen en daarna naar Groesbeek, waar die op 25 en 26 nov. te zien is in het Nederlands Wijnbouwcentrum aan de Bredeweg 2. Ons aandeel in de tentoonstelling bestaat uit het leveren van een foto power point Groesbeek Vroeger en Nu en in het beschikbaar stellen van  boeken over de Groesbeekse geschiedenis voor de leestafel.

Bram komt nog even terug op dat Erfgoedberaad, dat recentelijk een brief aan de raadsfracties in de gemeente Berg en Dal heeft gestuurd, waarin voor de komende raadsperiode meer aandacht wordt gevraagd voor het beleidsveld erfgoed. De aandacht wordt o.m. gevestigd op het nu zeer besheiden aantal ambtelijke uren voor het erfgoedtaakveld. De leden hebben gisteren per e-mail die brief van het Erfgoedberaad ter kennisneming ontvangen.

Verder gaat Bram in op een voorstel van een extern bureau aan de gemeente Berg en Dal om te komen tot een erfgoedwebsite in combinatie met een erfgoedplatform voor deze gemeente, waaraan alle erfgoedorganisaties kunnen deelnemen en hun eigen website kunnen beheren. De bal hierover ligt nu bij de gemeente. Het Erfgoedberaad staat voorshands overwegend positief tegenover dit initiatief, doch wil nog wel graag via een presentatie door het externe bureau overtuigd worden. In de loop van deze maand vindt tussen de gemeente en een werkgroep uit onze Heemkundekring vervolgoverleg plaats (zie ook het onderdeel (actualiteiten” in onze Nieuwsbrief nr. 21).

 

2. Vastelling verslag ledenvergadering van 9 maart 2017

Dit verslag wordt ongewijzigd en zonder op- of aanmerkingen vastgesteld

3. overige punten en rondvraag

Per Pouwels kan nog melden, dat er in het Rijksarchief te Arnhem een volledig overzicht van de wederopbouwboerderijen in Gelderland is te vinden. Jan Kuypers informeert nog naar de in de Hoflaan opgegraven muurpartij. Bram kan hierover niet meer zeggen, dan al hiervoor in het activiteitenoverzicht staat vermeld. Het opgravingsverslag hierover van RAAP wordt afgewacht en wellicht weten we dan meer. Max Blans vraagt tot slot of de leden van de kascommissie niet (conform de wet) elk jaar dienen te wisselen. Het bestuur vindt de huidige gang van zaken geen probleem.

Korte koffie/theepauze.

Powerpoint-presentatie (Watermolens Kreutzfurth):

Door onze leden Paul Thissen (landschapsgeograaf) en Peter Pouwels (molenspecialist) over de (verdwenen) watermolens van de Kreutzfurth (net over de grens met Duitsland nabij de Cranenburgsestraat),

De Groesbeek en de Leigraaf leverden ooit water voor de aandrijving van een tweetal watermolens op de Kreutzfurth nabij het kerkdorp De Horst. Dat Kreutzfurth stamt al uit de middeleeuwen en was een zgn. “Rittergut”, geheel omgracht en met een dwangmolen (zoals destijds ook de Noordermolen een dwangmolen was van de Heren van Groesbeek). Daar waren de omwonende boeren verplicht om hun koren te laten malen..

Behalve de korenmolen was bij de Kreutzfurth ook een olie(water)molen aanwezig, waar koolzaad tot olie werd gemalen. Deze uitermate interessante presentatie vond plaatse mede aan de had van oude kaartbeelden. Naast de molentechnische wetenswaardigheden komen ook de landschappelijke aspecten tijdens de lezing ruimschoots aan bod. Hulde voor beide heren! .

 

Groesbeek, 3 november 2017

Bram den Boer, secretaris                          

hkg verslag ledenverg. 01.11.17